Χάιγκα

Αυτή είναι μια χάιγκα. Ένας, δηλαδή συνδυασμός ενός χαϊκού, με μια μινιμαλιστική εικόνα. Εμπνευστής αυτού του συνδυασμού ήταν ο Ματσούο Μπασό, ένας από τους σημαντικούς Ιάπωνες ποιητές του 17αιώνα.

Το χαϊκού που είναι γραμμένο με καλλιγραφικούς χαρακτήρες στα δεξιά της εικόνας, λέει:

Αθόρυβα πέφτουν τα πέταλα των κίτρινων τριαντάφυλλων.

Στον ήχο του καταρράκτη

Και η εικόνα του καταρράκτη, όπως και το χαϊκού οφείλουν να υπακούουν στους ακόλουθους κανόνες:

Η εικόνα δεν πρέπει να εικονογραφεί το ποίημα, και το ποίημα δεν πρέπει να επεξηγεί την εικόνα. Σε αντίθετη περίπτωση, αυτο θα σήμαινε, ασέβεια προς τον θεατή/αναγνώστη και ομολογία ανεπάρκειας και των δυο στοιχείων της χάιγκα. Λόγος και γραμμές, απλώς πρέπει να αλληλεπιδρούν.

Επίσης η καλλιγραφία οφείλει να αναδεικνύει - όπως και το σκίτσο, τη γραφιστική δεξιοτεχνία του δημιουργού τους.

Γιατί τάχα είναι όμορφη αυτή η χάιγκα; Διότι με λιγοστές λέξεις και γραμμές συνθέτει μια ευρύτερη σκηνή, στην οποία αποτυπώνεται ένα κλάσμα του αδήριτου χρόνου (τα πέταλα, είναι φιαγμένα, ώστε να πέφτουν). Και διότι, ενώ από τη σύνθεση, φαινομενικά απουσιάζει ο άνθρωπος, είναι αυτός που συλλαμβάνει αισθητηριακά, τον ήχο του καταρράκτη, τη σιωπή των πετάλων που πέφτουν, ίσως και το άρωμα που αναδίδει το άνθος τους.

Και από τη χάιγκα αυτή - ίσως το βρείτε παράδοξο - δεν απουσιάζει, η βιολογία και γενικότερα, η συστηματική γνώση της φύσης. Τα κίτρινα ορεινά τριαντάφυλλα της Ιαπωνίας, ανθίζουν, αλλά σπανίως καρποφορούν, καθώς τους στήμονές τους, η εξέλιξη τούς μετέτρεψε σε πέταλα. 

Αν το αγνοούσε αυτό ο θεατής της χάιγκα, δεν θα μπορούσε να αποδώσει το οφειλόμενο χρέος τιμής στην ομορφιά, τη φευγαλέα και συγκινητική, που δεν τη σκιάζει κανενός είδους χρησιμοθηρία.